Endüstriyel Yangın Nedir?

Endüstriyel yangın günümüzde, endüstriyel tesislerde yapılan üretim süreçlerinin en önemli tehlikelerinin başında yangınlar gelmektedir. Yangın tehlikesinin bugüne kadar tam olarak çözülemediği de bir gerçektir. Türkiye sanayi tesislerinde önemli sayıda yangın ve patlamalar meydana gelmektedir. Çevresel ve mekanik faktörler dikkate alınmasa dahi bu faktörlerden kaynaklı yangınlar çıkabilir. Özellikle, Ağır teçhizat, büyük depolama tankları veya tüm tesislerin yangına maruz kalabileceği ve yangının hızla büyük ölçekli bir olaya dönüşebileceği olasılığı endüstriyel tesislerde ciddi bir sorundur. Bu yangınlar; ölüm ve yaralanmalara, büyük çevresel zararlara ve ekonomik olarak olağanüstü maddi kayıplara sebebiyet vermektedir.

Endüstriyel Yangınlar Neden Olur?

Yangına sebebiyet veren nedenlerin başında şunlar gelmektedir: Bilinmeyen nedenler, doğal nedenler, kazalar, ihmaller, sabotaj ve yeniden alevlenmelerdir. Bu nedenler yangının bulunduğu ortamdan diğer ortamlara sirayet etmesine hatta yayılarak tüm bir bölgeyi etkileyebilecek bir afete dönüşmesine neden olabilmektedir. Yanıcı maddenin özelliği, hava durumu (rüzgârlı hava) ve yangının davranışı; yangınla mücadele eden ekipleri ve söndürme çalışmalarını olumsuz olarak etkilemektedir ve bu koşullarda yangınlar büyüme eğilimindedir.

Elektriksel Arızalar: Endüstriyel tesislerde kullanılan yoğun elektrik ekipmanları ve tesisatları, elektrik kablolarının hasarı, yetersiz bakım veya aşırı yüklenme gibi durumlar elektriksel arızalara ve yangınlara yol açabilir. Örneğin, kısa devreler, elektrik panolarındaki arızalar veya ısı üreten cihazların aşırı ısınması gibi durumlar yangın riskini artırabilir.

Isıtma ve Aydınlatma Sistemleri: Endüstriyel alanlarda kullanılan ısıtma sistemleri (kazanlar, fırınlar, ocaklar vb.) ve aydınlatma ekipmanları, uygun şekilde bakılmadığında veya düzgün kullanılmadığında yangın riski taşıyabilir. Özellikle bu sistemlerin yanlış kullanımı veya bakımı sonucunda alev alabilirler.

Kimyasal Maddeler ve Malzemeler: Endüstriyel işletmelerde kullanılan kimyasal maddeler (solventler, yakıtlar, kimyasal reaktifler vb.) yangın riskini önemli ölçüde artırır. Yanlış depolama, taşıma veya işleme yöntemleri, kimyasal maddelerin yanıcı özelliklerini tetikleyebilir ve yangın çıkmasına neden olabilir.

Makine ve Ekipman Arızaları: Endüstriyel tesislerde kullanılan makinelerin (bantlar, presler, kesiciler vb.) aşırı kullanımı, yetersiz bakımı veya arızaları sonucu yangın riski ortaya çıkabilir. Özellikle yağlama sistemlerinin düzenli bakımının yapılmaması veya hareketli parçalar arasında sürtünme sonucu ısınma yangın tehlikesini artırabilir.

İnsan Hataları: İşçi hataları, güvenlik prosedürlerine uyulmaması veya dikkatsizlik, endüstriyel yangınların başlamasına yol açabilir. Örneğin, sigara içme yasağı olan alanlarda sigara içilmesi, yanıcı maddelerin yanlış depolanması veya yangın güvenlik ekipmanlarının yanlış kullanılması gibi durumlar ciddi yangın tehlikeleri doğurabilir.

Doğal Faktörler: Yıldırım düşmesi, aşırı sıcak hava koşulları (örneğin yaz aylarında aşırı sıcaklık), rüzgarın neden olduğu dış etkenler veya çevresel faktörler (örneğin bitki örtüsü, orman yangınları) endüstriyel yangın riskini artırabilir.

Alınabilecek Önlemler

Endüstriyel yangınlara anında müdahale edilmesi hazırlıklara bağlıdır. Öncelikli olarak yangının çıkmasını önleyici önlemler alınmalıdır. Yangın ve patlama risk değerlendirmeleri yapılmalıdır. Özellikle yangın ve patlamaları en etkin önleme çalışması kıvılcım çıkaran veya yangına neden olabilecek herhangi bir iş yapılacaksa mutlaka Ateşli (sıcak) İş İzni yazılı olarak verilmelidir. Endüstriyel yangınlara acilen müdahale edilmesi hazırlıklara bağlıdır.

Her ürünün, ekipmanın, aracın yedeklenmesi gerekir. Unutulmaması gereken en önemli husus ise hiçbir yangın birbirinin aynısı olmaz. Bu yüzden sürekli eğitim ve tatbikat yapılmalı, bu eğitim ve tatbikatları senaryolar ile desteklenmelidir.

İşletme içindeki yangın risklerini belirlemek için düzenli olarak yangın risk analizi yapılmalıdır. Bu analizde potansiyel yangın kaynakları, yanıcı maddelerin depolanması, elektrik tesisatı, ısıtma sistemleri gibi unsurlar değerlendirilir. Yangın güvenliği yönetim planında tanımlanan yangın güvenliği aksiyonları, risk değerlendirmesine dayandırılmalıdır. İstenen yangın güvenliği düzeyi üzerinde etkiye sahip bilgiler güncel tutulmalıdır, çünkü modern sanayide değişmeyen tek şey değişimin kendisidir.

İşletme içinde yangın durumunda yapılacak adımları içeren detaylı bir yangın güvenlik planı hazırlanmalıdır. Bu plan, yangın alarm sistemi, yangın söndürme ekipmanları, tahliye prosedürleri, acil durum iletişim bilgileri gibi önemli bilgileri içermelidir. Personelin bu planı bilmeleri ve gerektiğinde uygulayabilmeleri önemlidir. Proje Döngüsü Yönetimi (PDY) yöntemi, işyerinin yangın güvenliğini yönetmenin etkili bir yolu olabilir.

İşletmede yangın söndürme ekipmanlarının (yangın söndürücüler, yangın hortumları, sprinkler sistemleri vb.) uygun sayıda, doğru yerleştirilmiş ve düzenli olarak bakımları yapılmış olmalıdır. Çalışanlar bu ekipmanları nasıl kullanacaklarını bilmelidir. Tahliye sırasında bina sakinlerinin kullanımına açık olması gerektiğinden dolayı, söndürücülerin normal seyahat yolları boyunca yerleştirilmesi gerekmektedir.

Bu, aynı zamanda bina sakinlerinin yangın söndürücüye ulaşmak için bir çıkış rotasından uzaklaşmasına ve olası mahsur kalma riskine de bir önlem olmaktadır. Normal şartlarda söndürücülerin herkesin görebileceği yerlere konulması gerekmektedir fakat söndürücünün konulmasını engelleyen yapısal bir engel varsa, yangın söndürücünün konulduğu yeri gösteren bir işaret yerleştirilmesi gerekmektedir.

İşletmede yangın alarm sistemleri (duman dedektörleri, sirenler, uyarı sistemleri) mevcut olmalı ve düzenli olarak test edilmelidir. Ayrıca, itfaiye ekiplerinin kolayca erişebileceği yollar ve bağlantılar sağlanmalıdır. Bu yollar ve bağlantılar sağlanırken patlayıcı ortam oluşma ihtimali ve bu ortamın kalıcılığı, statik elektrik de dâhil tutuşturucu kaynakların bulunma, aktif ve etkili hale gelme ihtimalleri, işyerinde bulunan tesis, kullanılan maddeler, prosesler ile bunların muhtemel karşılıklı etkileşimleri, olabilecek patlama etkisinin büyüklüğü, patlayıcı ortamların oluşabileceği yerlere açık olan veya açılabilen yerler de dikkate alınarak bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Bu değerlendirmeler yapılırken matematiksel hesaplamalar yapılır ve bu hesaplamalara göre “Zone” (bölge) belirlemesi yapılır. İşyeri krokisi oluşturularak, bu krokide belirlenen bölgeler de dahil olmak üzere acil çıkış yolları, ecza dolabı, acil stop butonları, yangın söndürme tüpleri ve hidrantlar, acil toplanma merkezleri, iş ekipmanları vb. gösterilir.

Yangın güvenlik uygulamalarının çoğu büyük endüstriyel yangınlardan çıkartılan derslerden yola çıkılarak geliştirilmiştir. Bu uygulamalar arasında bilimsel laboratuvarlarda yapılan tutuşabilirlik testleri, yangına dayanıklı endüstriyel bina inşası, endüstriyel depolama alanları için gelişmiş otomatik söndürme sistemleri, otomatik çıkış kapılarının kullanıldığı etkili yangından kaçış tedbirleri, elektrikli araç ve malzemelerle elektrik tesisatının yangın açısından güvenli olmasının sağlanması, daha hassas yangın algılama sistemlerinin kullanılması ve temiz söndürme maddelerinin kullanılması sayılabilir. Elektrik tesisatı ve benzeri elektrikli araçlar düzenli olarak denetlenmeli ve bakımları yapılmalıdır. Aşırı yükleme, kısa devre gibi elektriksel arızalar önlenmeli ve gerektiğinde elektriksel ekipmanlar güvenli bir şekilde kapatılmalıdır.

Yanıcı maddelerin depolandığı alanlar, bu maddelerin güvenli bir şekilde izole edildiği ve depolandığından emin olunmalıdır. Depolama alanları yangın riskine karşı uygun şekilde düzenlenmeli ve yangın geçişlerine karşı önlemler alınmalıdır. Bu maddelerin saklanacak yerlerin planlaması ve denetimi yapılmalıdır. Ayrıca, oluşabilecek yangınlara ve patlamalara karşı önlemler alınmalıdır.

Bu konular hakkında tüm çalışanlar düzenli olarak yangın eğitiminden geçirilmeli ve yangın güvenliği konusunda bilinçlendirilmelidir. Bu eğitimlerde yangın söndürme teknikleri, tahliye prosedürleri, yangın alarm sistemlerinin kullanımı gibi konular işlenmelidir. İşletme içinde düzenli olarak acil durum tatbikatları yapılmalıdır. Tatbikatlar sırasında yangın durumu simüle edilerek çalışanların tepkileri ve yangın güvenlik planının etkinliği test edilmelidir.

DÜNYADAKİ ENDÜSTRİYEL YANGINLAR

TÜRKİYEDEKİ ENDÜSTRYİEL YANGINLAR

Güvenlik ihtiyaçlarınıza özel çözümler sunan Teza Mühendislik, her türlü tesis için en uygun güvenlik önlemlerini belirlemekte ve uygulamaktadır. Müşterilerimize özel olarak tasarlanmış çözümlerimiz, en son teknolojiyi kullanarak güvenliği maksimum seviyeye çıkarır ve olası riskleri minimize eder. Daha fazla Bilgi için bizimle iletişime geçin Linkedin hesabımızı ve web sitemizi ziyaret edin!